مىنمايد . علاوة بر ترجمهء متون اصلى فلسفهء يونان ، شرح حال فيلسوفان يونان توسط تاريخ نگاران مسلمان فلسفه « 19 » به تفصيل ، به رشتهء تحرير درآمده كه بعضي از آنها منحصر به فرد وارزش جهانى دارد « 20 » . أبو يوسف يعقوب بن إسحاق الكندي ( متوفى در حدود 258 ه . ق ) « 21 » را مىتوان واسط بين دورهء ترجمه وآغاز دورهء اجتهاد فلسفي برشمرد . در أحوال أو نوشته‌اند كه علاوة بر زبان عربى به دو زبان يوناني وسريانى مسلط بوده است . يعنى هم أهل ترجمه وشرح بوده وهم تأليف . كساني مانند : ابن نديم وابن أبي اصيبعه وقفطى ، آثار أو را تا حدود دويست وهفتاد جلد ذكر كرده‌اند . شاگردان بزرگى مانند أبو معشر بلخى وأحمد بن الطيب سرخسى داشت كه در قرن سوّم وچهارم هجرى در زمينه‌هاى گوناگون رياضى ، طب ، نجوم ، فلسفه وطبيعيات تأثير به سزايى گذارده‌اند . نحوه برخورد عالمان ومتفكران اسلامى با آراى حكماى يونان باستان بسيار متنوع ومتضاد است . آنان هيچ گاه انفعالى ومقلّدانه مجذوب فرهنگ بيگانه نشدند وگاه با مخالفت شديد ، به ابراز آراى جنجالى پرداختند ، مانند أبو بكر محمد بن زكرياى رازي ( 251 - 313 ه . ق ) . أو به مقابله با آراى أفلاطون وأرسطو پرداخت . آثار أو مشحون از نظرات مخالف است .